Het is zwaar als je door kanker of een kankerbehandeling minder of zelfs helemaal geen zin meer hebt om te eten. Hierdoor voel je je misschien onzeker, machteloos of zelfs schuldig omdat het niet lukt om voldoende voeding binnen te krijgen. Weet dat dit gevoel heel normaal is. Weet ook dat je er niet alleen voor staat: er bestaan praktische oplossingen.
Waarom verlies je eigenlijk gewicht bij kanker?
Laten we beginnen bij het begin: gewicht verliezen bij kanker komt helaas vaak voor. Chemotherapie, radiotherapie, immunotherapie, stress rond je ziekte... Dit kan allemaal een gebrek aan eetlust veroorzaken. Zeker als je ook last hebt van smaakveranderingen en misselijkheid, waardoor het plezier van lekker eten je volledig ontnomen wordt. Momenten met het gezin aan tafel veranderen in een gevecht om hapjes te nemen en alles binnen te houden. Hierdoor ga je vanzelf minder eten, maar je verbruikt tegelijk meer energie om kanker het hoofd te bieden.
Waarom is het belangrijk om gewichtsverlies bij kankerpatiënten goed op te volgen?
Wanneer je tijdens je behandeling of herstel gewicht verliest, kan dat invloed hebben op hoe je je voelt en hoe je lichaam functioneert. Bij duidelijk gewichtsverlies:
- kan je lichaam behandelingen, zoals chemotherapie of een operatie, wat minder gemakkelijk verdragen.
- kan je weerstand afnemen, waardoor je gevoeliger bent voor infecties.
- kan het meer energie kosten om dagelijkse activiteiten uit te voeren.
In de video hieronder legt Prof. De Waele uit hoe belangrijk het is dat je lichamelijk én mentaal op krachten blijft: “om de behandeling van de ziekte te verdragen en om de moed erin te houden”.
Voeding helpt je lichaam om je behandeling(en) beter te doorstaan en kan je ondersteunen bij je herstel. Lees er hier meer over.
Wanneer spreek je over 'ondervoeding' bij kanker?
Als je gedurende een langere periode minder calorieën binnenkrijgt, kan dit leiden tot ondervoeding (malnutritie) tijdens je behandeling of herstel. Ondervoeding betekent dat je lichaam te weinig energie, eiwitten of andere belangrijke voedingsstoffen binnenkrijgt, waardoor je ongewenst afvalt en je conditie achteruitgaat. Dit op tijd herkennen, helpt om de juiste ondersteuning op te starten.
Wanneer loop je risico op ondervoeding bij kanker?
- Onbedoeld gewichtsverlies: >5% in 1 maand of >10% in 6 maanden
- Laag gewicht/BMI (bij volwassenen vaak <18,5; bij 70+ vaak <20)
- Als je minder dan de helft eet van wat je normaal eet gedurende een week of langer
Wat moet je doen bij ondervoeding tijdens of na je behandeling(en)?
Onderzoek toont aan dat het verbeteren van de voedingstoestand een belangrijke rol kan spelen in het beter doorstaan van een behandeling.
"Ondervoeding op zich is niet de oorzaak, maar het ondermijnt de primaire behandeling van de ziekte."
- Prof. De Waele, VUB Hospital
Met andere woorden: elke hap telt. Bij ondervoeding is het cruciaal om niet af te wachten, maar direct je voeding te verrijken met extra eiwitten en energie. Je kan deze eenvoudig toevoegen aan je normale eetpatroon, bijvoorbeeld met wat room, extra ham- of spekblokjes in de soep, extra beleg, een blokje kaas of worst tussendoor, of volle melkproducten. Hier vind je receptideeën die gemaakt worden met orale voedingssupplementen.
Op momenten dat het moeilijk is om zelf voldoende te eten, kan medische voeding een belangrijke ondersteuning zijn. Hiervoor moet je wel eerst een arts of diëtist raadplegen. Meestal wordt medische voeding ingezet als aanvulling op je gewone maaltijden, bijvoorbeeld in de vorm van een drinkvoeding als tussendoortje. Als maaltijden helemaal niet lukken dan kan je tijdelijk ook drinkvoeding gebruiken als maaltijdvervanging. Deze producten zijn gebruiksklaar, bevatten veel voedingsstoffen die je lichaam nodig heeft waaronder extra calorieën en eiwitten, en zijn verrijkt met vitaminen en mineralen.
Start vroeg en vraag hulp. Wil je meer weten over wat je kan doen tegen ondervoeding? Lees er hier meer over.
Ben je mantelzorger en bezorgd om ondervoeding?
Waar je op kunt letten
- Plots of aanhoudend gewichtsverlies
- Verminderde eetlust sinds start behandeling
- Verlies van spierkracht
- Klachten over 'andere' smaak of geur
- Moeite met kauwen of slikken
Wat je proactief kunt doen:
- Praat erover met een arts of diëtist
- Bied meer dan één maaltijdkeuze en maak kleine porties
- Vermijd druk (verander niet in 'maaltijdpolitie')
- Help bij boodschappen, zorg voor ingrediënten die verrijken
- Vier kleine successen
CONCLUSIE: Hoe sneller je ondervoeding herkent, hoe sneller het zorgteam kan ingrijpen en hoe beter de resultaten van een (voedings)behandeling kunnen zijn.
